เรียนรู้ วงจรชีวิตของผีเสื้อ ตอนที่1

วันนี้พ่อปัน ปัน ไปค้นเกี่ยวกับความรู้ทางวิทยาศาสตร์ซึ่งก็เเป็น “Mind Map” ของน้องปัน ปัน อย่างหนึ่งครับ ซึ่งหัวข้อในการค้นก็เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับ “วงจรชีวิตของผีเสื้อ” และกว่าจะเตรียมอุปกรณ์ต่างๆ ที่พอจะหาได้ก็ใช้เวลาอยู่เหมือนกัน

เริ่มต้นด้วยอุปกรณ์ที่จะเลี้ยงหนอนผีเสื้อก่อนครับ พ่อปัน ปัน ก็หาในสิ่งที่ง่ายๆ ก่อนไม่ต้องไปซื้อเพราะบางอย่างเลิกใช้งานประจำไปแล้วครับ อันแรกเป็น กล่องใส่นมของปัน ปัน ที่เลิกใช้งานแล้ว แล้วก็กล่องกระดาษที่ใส่พวกอุปกรณ์ไฟฟ้า (อันนี้นำมาทำฝาปิดครับ) ผ้ามุ้ง หรือผ้าขาวบาง เพื่อนำมาปิดฝากล่อง ไม่ให้หนอนคลานออกจากกล่องครับ ดูตามรูปด้านบนเลยครับ อ๋อเกือบลืมกระดาษทิชชู่ สำหรับรองขี้หนอนด้วย

มาถึงขึ้นตอนจัดแจ้งที่อยู่อาศัยให้หนอนครับ สำหรับหนอนที่พ่อปัน ปัน เก็บมาให้น้องปัน ปัน เลี้ยงเป็นหนอนที่อยู่กับต้นดอกแพงพวย พ่อปัน ปัน จับมาเพียง 1 ตัวครับ สำหรับต้นแพงพวยที่ตัดมาเป็นอาหารให้หนอน แนะนำให้ใช้สำลีมัดที่ก้านมันแล้วแช่น้ำสักครู่เพื่อให้ อาหารของหนอนสด และไม่เหี่ยวง่ายๆ ครับ สำหรับพ่อปัน ปันเก็บต้นแพงพวยมาแช่ตู้เย็นไว้สำหรับให้หนอนกินประมาณ 2-3 วันครับ

สำหรับอาหารหนอนนั้นต้องเปลี่ยนทุกวัน และต้องเอาขี้หนอนออกมาทิ้งด้วยครับ และพยายามทำกล่องให้สะอาดครับ เพื่อป้องกันไม่ให้หนอนผีเสื้อติดเชื้อโรคครับ มาถึง “วงจรชีวิตของผีเสื้อ” กันบ้าง จากรูปด้วยบนแบ่งเป็น 4 ช่วงดังนี้
ระยะวางไข่
หลังจากที่ผีเสื้อได้รับการผสมพันธ์แล้วก็จะเริ่มหาพืชต้นไม้เพื่อวางไข่
ระยะไข่
ต้นไม่ที่ผีเสื้อไปวางไข่ต้องเป็นพืชอาหารที่เมื่อหนอนถูกฟักเป็นตัวหนอนแล้วระยะนี้ใช้เวลาประมาณ 3-5 วัน
ตัวหนอน
มีลักษณะแตกต่างกันตามชนิดของผีเสื้อ และเริ่มกินอาหารก็คือพืชที่แม่ผีเสื้อไปวางไข่ โดยตัวหนอนจะต้องลอกคราบประมาณ 4-5 ครั้งเพื่อเพิ่มขนาดของตัวหนอน สีสันและรูปร่างก็แตกต่างออกไป สำหรับระยะนี้วิธีการสังกตุว่าเป็นหนอนผีเสื้อ หรือไม่ ให้สังเกตุตัวหนอนจะม่ขาจริง 3 คู่ที่ส่วนอก และขาเทียม 4-5 คู่ที่ส่วนท้อง ระยะนี้ใช้เวลาประมาณ 15 วัน
ดักแด้
เมื่อตัวหนอนโตเต็มวัยก็จะลอกคราบเพื่อเตรียมเข้าดักแด้ การพัฒนาเกิดขึ้นตลอดเวลา การสังเกตุว่าหนอนจะเข้าดักแด้เมื่อไร ให้ดูที่ตัวหนอนจะหยุดกินอาหาร และอยู่นิ่งๆ ระยะดักแด้ใช้เวลาประมาณ 7-10 วัน
ตัวเต็มวัย
หลังจากออกจากดักแด้ประมาณ 1 ชั่วโมงผีเสื้อจึงจะเริ่มบินได้

กิจกรรมการฝึกเลี้ยงหนอนผีเสื้อนี้ เพื่อให้น้องปัน ปัน รู้จักความรับผิดชอบ และรู้จักวงจรชีวิตของผีเสื้อ ให้หัดสังเกตุสิ่งที่อยู่รอบๆ ตัวเรา และอีกหลายๆ อย่าง เด็กๆ อย่างน้องปัน ปัน ก็จะตื่นเต้นเมื่อได้เห็นหนอน และจะกระตื้อลือล้นในการช่วยทำงาน เพราะตื้นเต้นในสิ่งใหม่ๆ พ่อแม่ท่านไหนจะนำไปปรับใช้กับลูกๆ ในวัยเดียวกันกับน้องปัน ปัน ได้ครับ

เรียนรู้การเพาะถั่วงอก

เมื่อพูดถึงถั่วงอกขึ้นมาแล้วพ่อปัน ปัน คิดว่าต้องไม่มีใครที่ไม่รู้จักครับ เพราะมันถั่วงอกจะเห็นในชิวิตประจำวันเลยก็ว่าได้ แต่มาวันนี้พ่อปัน ปัน มีสิ่งที่ต้องการสอนน้องปัน ปันให้รู้จักซึ่งได้มากกว่าคำว่า “ถั่วงอก” ครับ

เริ่มจากต้องแช่เม็ดถั่วเขียวกันก่อนครับ สำหรับขั้นตอนนี้น้องปัน ปัน ได้ลงมือปฏิบัติมาแล้วกับแม่น้องปัน ปัน ซึ่งไม่ใช่เรื่องยากเลยในการสอน ซึ่งน้องปัน ปันกลับชอบเสียอีกเพราะเหมือนกับการเล่นชนิดหนึ่งเท่านั้นเอง 

หลังจากเตรียมของเสร็จแล้วก็มาถึงขั้นตอนการพรมน้ำให้ชุ่มครับ ซึ่งน้องปัน ปัน ก็ชอบใจใหญ่เพราะได้เล่นน้ำฉีด สนุกไปอีกอย่างครับ ต่อจากนั้นก็เริ่ม โรยเม็ดถั่วเขียวลงในหม้อที่เตรียมไว้ สองคนแม่ลูกสนุกกันใหญ่

เมื่อโรยเสร็จก็ต้องใช้ผ้าขาวบางปิดไม่ให้โดนแสงครับ เพื่อให้ต้นถั่วเติบโตตามอายุของมัน โดยเก็บไว้ประมาณ 4-5 วันช่วงนี้ก็จะเอาออกมาให้น้องปัน ปัน ได้เห็นถึงการเจริญเติบโตของต้นถั่วเขียวเป็นระยะๆ น้องปัน ปัน ก็จะถามไปตามเรื่อง ว่าทำไม เป็นอย่างนั้น ทำไมเป็นอย่างนี้ ซึ่งก็ถามเกี่ยวกันต้นถั่วนั่นแหล่ะครับ

ระยะเวลาผ่านไปก็มาถึงช่วงสำคัญในการนำต้นถั่วงอกออกมาโชว์กันครับ พ่อและแม่ได้เห็นน้องปัน ปัน ตื่นเต้นและแปลกตาว่าทำไม มันจึงเป็นต้นโตๆ อย่างนั้นได้ ซึ่งต้นถั่วงอกที่น้องปัน ปัน เพาะขึ้นมานี้มันอาจจะไม่สวยงามน่าที่จะนำมารับประทานได้ก็ตาม แต่เราได้มากกว่านั้นครับ

สิ่งแรกเลยคือได้ฝึกลูกของเราให้รู้จักความรับผิดชอบ ฝึกการสังเกตุ ฝึกการเรียนรู้จากของจริง และได้ปฏิบัติจริง ได้ภาคภูมิใจในสิ่งที่ตนเองทำได้สำเร็จ ซึ่งอันนี้เป็นสิ่งที่จะต้องติดตัวน้องปัน ปัน เป็นแรงกระตุ้นให้น้องปัน ปันอยากที่จะทำในสิ่งที่ยังไม่รู้ และทดลองต่อไปครับ